ORTODONTİ NEDİR?
Ortodonti; alt ve üst çenelerdeki uyumsuzluklar ile dişlerdeki çapraşıklıkların düzeltilmesi ile ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır.
Halk arasında daha çok “eğri veya çarpık dişlerin düzeltilmesi” olarak bilinse de, ortodontinin kapsadığı alan çok daha geniştir. Diş hekimliğinin en eski uzmanlık dallarından biri olan ortodonti; estetik, fonksiyon ve ağız sağlığını birlikte ele alan bir tedavi alanıdır.
Çapraşık ve yanlış konumlanmış dişler yalnızca estetik sorunlara değil, aynı zamanda temizliğin zorlaşmasına, diş eti hastalıklarına, çürük oluşumuna ve dişlerin erken kaybına da neden olabilir.
ORTODONTİK PROBLEMLER NELERDİR?
Ortodontik problemler genel olarak iki ana grupta değerlendirilir:
1. Dişsel Problemler
Dişlerde yer darlığına bağlı çapraşıklık,
Üst ön dişlerin alt dişlerin çok önünde veya gerisinde olması,
Dişler arasında boşluklar bulunması,
Ön dişler arasında kapanış açıklığı olması.
2. İskeletsel Problemler
Alt veya üst çenenin normalden önde ya da geride olması,
Çene kemiklerinin baş iskeleti ile uyumsuzluğu.
İskeletsel bozukluklar genellikle erken yaşlarda fark edilebilir ve çocukluk döneminde (8–12 yaş) tedavi edilmesi daha başarılı sonuçlar sağlar.
Dudak-damak yarıkları, uyku bozukluklarında kullanılan apareyler, çene eklemi tedavileri ve erişkin dönemde cerrahi ile düzeltilecek çene bozukluklarının (ortognatik cerrahi) hazırlık tedavileri de ortodontinin ilgi alanına girer.
MALOKLÜZYON VE İSKELETSEL ANOMALİ NEDİR?
Maloklüzyon, alt ve üst çene dişlerinin veya diş dizilerinin birbirleriyle olan anormal kapanış ilişkisini ifade eder.
İskeletsel anomalilerde ise alt ve üst çene kemiklerinin birbiriyle ve yüz iskeletiyle olan uyumu bozulmuştur.
Ortodonti, bu sorunların tanı ve tedavisi ile ilgilenen bir diş hekimliği uzmanlık dalıdır.
ORTODONTİK TEDAVİYE NE ZAMAN İHTİYAÇ DUYULUR?
Aşağıdaki durumlar mevcutsa ortodontik tedavi gerekebilir:
Dişlerde çarpıklık ve yamukluk,
Gülümserken diş etlerinin fazla görünmesi,
Çiğneme ve ısırma sırasında zorlanma,
Ağız kapatmada güçlük,
Dişler arasında geniş boşluklar,
Konuşurken veya yutkunurken dilin dişler arasına gelmesi,
Arka dişler kapalıyken ön dişlerin dik şekilde temas etmesi,
Süt dişlerinin erken kaybedilmesi.
Ortodontik tedavi gereksinimi; kapsamlı ağız muayenesi ve röntgen değerlendirmesi ile belirlenir.
ORTODONTİK TEDAVİ GÖRMEZSE NE OLUR?
Amerikan Ortodonti Birliği’nin de belirttiği gibi, ağız sağlığı genel sağlığın bir parçasıdır.
Ortodontik tedavi görmeyen hastalarda;
Çapraşık dişlerin temizliği zorlaşır,
Diş eti hastalıkları ve çürük riski artar,
Diş minesinde anormal aşınmalar görülebilir,
Isırma, çiğneme ve konuşma fonksiyonları olumsuz etkilenebilir,
Estetik kaygılara bağlı özgüven sorunları ortaya çıkabilir.
ORTODONTİK TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Ortodontik tedavi, kişiye özel planlanır. Yaş, diş ve çene yapısı, problemin şiddeti ve hasta uyumu dikkate alınarak en uygun yöntem belirlenir.
Uygulanan yöntemler arasında;
Metal ve seramik braketler,
Dişlere yapıştırılan ataşmanlar ve teller,
Şeffaf apareyler,
Gerekli durumlarda cerrahi–ortodonti iş birliği
yer almaktadır.
Cerrahi gerektiren vakalarda, ameliyat öncesi dişler ideal konuma getirilerek cerrah ile birlikte ortak tedavi planı oluşturulur.
ORTODONTİK TEDAVİNİN YAŞ SINIRI VAR MIDIR?
Ortodontik tedavi için üst yaş sınırı yoktur.
Çocuklarda ilk ortodonti muayenesi 8 yaş civarında önerilir.
Sabit ortodontik tedaviler genellikle 12–13 yaşlarında başlatılır.
Yetişkinlerde ise iskeletsel bir problem yoksa, her yaşta braket veya şeffaf plaklarla tedavi mümkündür.
Erken tanı ve tedavi, daha kısa sürede ve daha kalıcı sonuçlar elde edilmesini sağlar.
ORTODONTİK (ÇAPRAŞIK DİŞ) TEDAVİSİNİN AVANTAJLARI
Estetik ve sağlıklı bir gülüş,
Daha kolay ağız hijyeni,
Diş eti hastalıklarının önlenmesi,
Diş kaybı riskinin azalması,
Çiğneme ve konuşma fonksiyonlarının iyileşmesi,
Artan özgüven ve yaşam kalitesi.